ОСОБЛИВОСТІ ФОРМУВАННЯ ЯКОСТІ ВОДИ ПОВЕРХНЕВИХ ДЖЕРЕЛ ВОДОПОСТАЧАННЯ ЯК ЧИННИК ВИБОРУ МЕТОДУ ВОДОПІДГОТОВКИ
Анотація
Розглянуто сучасний стан і формування якості води у водоймах, які слугують джерелами питного водопостачання. Виявлено, що одним із головних чинників, який впливає на формування якості води у водосховищах у теплий період із червня по листопад, стає фітопланктон, особливо в період "цвітіння" водосховищ. Здебільшого ці процеси запускаються за рахунок вибухоподібного розвитку синьо-зелених водоростей (ціанобактерій). Показано супутні чинники, що супроводжують це явище. Надана характеристика впливу глобальних кліматичних змін та нового складу стічних вод на якість води в поверхневих джерелах водопостачання. Якщо раніше скиди несли значні об'єми важких металів і нафтопродуктів, фенолів тощо, то зараз спостерігається їх зменшення у рази і навпаки - зростання об'ємів біогенних сполук, особливо фосфатів. Поява фосфатів обумовлена як потраплянням фосфатних добрив у водойми, так і побутовими причинами - масовим розповсюдженням миючих засобів на фосфатній основі та нездатністю діючих каналізаційних очисних споруд ефективно їх переробляти. Скринінговий моніторинг річкового басейну Дніпра засвідчив надзвичайно завищені рівні прогнозованої безпечної концентрації у воді гербіцидів, інсектицидів, фунгіцидів, а також таких фармацевтичних речовин як карбомазепін, лопінавір, діклофенак, ефавіренц тощо.
Тобто серед органічних забруднюючих речовин акцент змінюється з класичних продуктів нафтохімії на продукти, пов’язані з сільськогосподарським і фармацевтичним виробництвом, які у відповідних концентраціях можуть стимулювати розвиток фітопланктону.
Ефективні методи очищення поверхневих вод у сучасних умовах такі:
- фізичне затримання крупнодисперсних фракцій фітопланктону шляхом використання нових конструкцій водозабірних споруд;
- застосування нових фільтрувальних матеріалів, які ефективно затримують тонкодисперсні фракції фітопланктону на головних очисних спорудах і здатні до регенерації фільтрувального завантаження;
- використання нових окиснювачів-дезінфектантів, які не утворюють токсичні хлорорганічні сполуки, із попереднім вилученням мас фітопланктону;
Ключові слова: кліматично-антропогенні зміни, поверхневі води, фітопланктон, ціанобактерії, біогенні речовини, мікроцистини
Посилання
2. Greven, A.C. (2016). Polycarbonate and polystyrene nanoparticles act as stressors to the innate immune system of fathead minnows (pimephales promelas, rafinesque 1820) Dissertation, LMU München: Faculty of Veterinary Medicine. [in English].
3. Vyshnevskyy, V.I., & Lopata, L.M. (2016). “Tsvitinnya” vody na vodozabori dniprovskoyi vodoprovidnoyi stantsiyi. [Flowering" of water at the water intake of the Dnieper water supply station]. Melioratsiya i vodne hospodarstvo, 104, 31–35. [in Ukrainian].
4. Vyshnevskyy, V.I., & Shevchu, S.A. (2018). Vykorystannya danykh dystantsiynoho zonduvannya zemli u doslidzhennyakh vodnykh obyektiv Ukrayiny. [Use of remote sensing data in research of water bodies of Ukraine.] Kyyiv, «Interpres LTD». [in Ukrainian].
5. Tolstokhatko, V.A. (2010). Monitoring dneprovskikh vodokhranilishch po dannym distantsionnogo zondirovaniya zemli so sputnika Landsat. [Monitoring of the Dnieper reservoirs according to the data of remote sensing of the earth from the Landsat satellite] Vostochno-Yevropeyskiy zhurnal peredovykh tekhnologiy, № 3/11(45), 49-53. [in Russian].
6. Vyshnevskyy, V.I. (2011). Rika Dnipro [River Dnipro]. Kyiv, «Interpres LTD». [in Ukrainian].
7. Kamenir, Yu., Mikhaylyuk, T. I., & Popova, A. F. atal. (2008). Vliyaniye antropogennogo zagryazneniya na fitoplankton Kanevskogo vodokhranilishcha (Ukraina). sravneniye razmernykh spektrov. [The effect of anthropogenic pollution on phytoplankton of the Kanev reservoir (Ukraine). comparison of dimensional spectra] Algologiya. Vol. 18, № 2, 149 - 159. [in Russian].
8. Arystarkhova, E.O. Yelnikova, T. O., Kupriyets, O. L., & Truskavetska, L. M. (2006). Doslidzhennya vplyvu bioheniv na osoblyvosti rozvytku evtrofnykh protsesiv u vodoskhovyshchi Denyshi. [Research of influence of nutrients on features of development of eutrophic processes in Denishi reservoir] Visnyk ZHDTU, № 3 (38), 130 - 133. [in Ukrainian].
9. Batayeva, Yu. V. (2005). Vliyaniye ekstremalnykh gidrokhimicheskikh usloviy na vidovoy sostav tsianobakteriy v vodoyemakh nizhney Volgi.[Influence of extreme hydrochemical conditions on the species composition of cyanobacteria in water bodies of the lower Volga] Avtoref. dis. kand. biol. nauk. Moskva. [in Russian].
10. Yelnikova, T. O., & Podchashynskyy, Yu.O. (2015). Modelyuvannya evtrofnykh protsesiv u vodoskhovyshchakh richky Teteriv Zhytomyrskoyi oblasti na osnovi videozobrazhen prob vody. [Modeling of eutrophic processes in the reservoirs of the river Teteriv, Zhytomyr region on the basis of video images of water samples.] Visnyk ZHDTU. 2015. № 3(74), 54- 59. [in Ukrainian].
11. Uberman, V., & Vaskovets, L. (2014). Normirovaniye sbrosov fosfatov na osnove ekologicheskikh PDK [Rationing of Phosphate Discharges Based on Environmental MPC]. [in Russian].
12. Khaliullina, L. Yu., & Yakovlev, V.A. (2015). Fitoplankton melkovodiy v verkhov'yakh Kuybyshevskogo vodokhranilishcha. [Phytoplankton of shallow waters in the upper reaches of the Kuibyshev reservoir]. Kazan: Izd-vo Akademii nauk RF. [in Russian].
13. Lehane, L. (2000). The national office of animal and plant health, agriculture, fisheries, and forestry. Australia: Canberra [in English].
14. Rick Jervis. (2014). Toxins contaminate drinking water in northwest Ohio. USA Today. [in English].
